Choroby podstawy źdźbła zbóż występują powszechnie w naszych warunkach klimatycznych. Szczególnie groźne są dla uprawy pszenicy, ale występują także w innych gatunkach zbóż – jęczmieniu oraz pszenżycie, a w dużo mniejszym nasileniu w życie. Powodują zarówno ilościowe, jak i jakościowe straty plonu, mogą prowadzić do przedwczesnego zamierania roślin i wylegania łanów.
Czym są choroby podstawy źdźbła zbóż?
Są to choroby wywoływane przez patogeny grzybowe. Infekują one dolne części źdźbła oraz korzenie. Początkowo infekcja przebiega bezobjawowo. Pierwsze oznaki stają się widoczne późną jesienią lub wczesną wiosną, w okresie intensywnego wzrostu. Choroby podstawy źdźbła prowadzą do ograniczenia transportu wody i składników pokarmowych. Skutkuje to słabszym wzrostem, gorszym nalewaniem ziarna, a w skrajnych przypadkach całkowitym zamieraniem kłosów.
Najczęstsze choroby podstawy źdźbła zbóż
Do najpowszechniejszych chorób z tej kategorii należą:
- Łamliwość podstawy źdźbła – powodowana przez grzyby z rodzaju Oculimacula. Objawia się owalnymi plamami z ciemniejszą obwódką.
- Zgorzel podstawy źdźbła – jest efektem obecności grzyba Gaeumannomyces graminis. W fazie siewki można dostrzec brunatnienie korzeni, później u podstawy pędu pojawiają się podłużne, ciemne plamy.
- Fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni – wywoływana przez grzyby Fusarium. Pojawia się w formie brunatnych smug i zgnilizn, często także zgniłych korzeni.
Więcej praktycznych informacji o tym, jak rozpoznawać oraz ograniczać choroby podstawy źdźbła w zbożach, znajdziesz w artykule: https://osadkowski.pl/blog-agrotechnika/choroby-podstawy-zdzbla.
Przyczyny chorób podstawy źdźbła zbóż
Ryzyko pojawienia się chorób podstawy źdźbła zbóż zwiększa kilka czynników, do których należą:
- Monokultura – wieloletnia uprawa zbóż po sobie zwiększa presję patogenów.
- Nierozłożone resztki pożniwne – stanowią źródło infekcji.
- Warunki pogodowe – wysoka wilgotność, długotrwałe opady i umiarkowane temperatury sprzyjają rozwojowi grzybów.
- Zbyt gęsty siew – powoduje nadmierne zagęszczenie łanu, co zwiększa podatność na choroby.
- Zainfekowany materiał siewny – pierwsze źródło infekcji.
- Uprawa odmian o niskiej zdrowotności – większa podatność roślin na choroby.
Choroby podstawy źdźbła zbóż: zapobieganie i zwalczanie
Najlepsze efekty daje połączenie działań zapobiegawczych i chemicznych. Należy zadbać przede wszystkim o prawidłowy płodozmian i szybką mineralizację resztek pożniwnych, a także prowadzić zbilansowane nawożenie – nadmiar azotu może sprzyjać chorobom, podczas gdy potas i fosfor wzmacniają rośliny.
Pomimo wdrożenia rozwiązań niechemicznych niezbędne jest zwalczanie chorób podstawy źdźbła przy pomocy środków ochrony roślin. Podstawowym zabiegiem ograniczającym występowanie tej grupy chorób jest T1. Jako komponent zwalczający choroby poduszkowe można wykorzystać w tym zabiegu środki grzybobójcze zawierające cyprodynil lub protiokonazol (np. Generał 300 EC). Alternatywą dla fungicydu jest Arcton WG, który buduje naturalną odporność roślin na najważniejsze choroby zbóż i może być aplikowany w zmiennych warunkach pogodowych.
Solidna podstawa zbóż – klucz do zdrowia łanu
Choroby podstawy źdźbła zbóż to groźne patogeny grzybowe zagrażające zwłaszcza pszenic, mogące doprowadzić do wylegania i utraty plonu. Skuteczna ochrona wymaga kombinacji działań agrotechnicznych, zbilansowanego nawożenia oraz odpowiednich zabiegów fungicydowych w terminie T1.
